سخنی با والدین
در بسیاری از کشورها، غربالگری نوزادان در بدو تولد بهصورت روتین انجام میشود. این آزمایش با گرفتن چند قطره خون از کف پای نوزاد قابل انجام است. در واقع، یکی از مهمترین اهداف این غربالگری، شناسایی کم کاری تیروئید مادرزادی است.
علاوه بر این، باید توجه داشت که برخی نوزادان در ظاهر کاملاً سالم هستند؛ با این حال ممکن است به این بیماری مبتلا باشند. بنابراین تشخیص زودهنگام اهمیت بسیار زیادی دارد. در غیر این صورت، عدم درمان میتواند منجر به مشکلات جسمی و ذهنی پایدار شود.
در مقابل، اگر بیماری به موقع تشخیص داده شود و درمان سریع آغاز گردد، رشد جسمی و ذهنی کودک معمولاً طبیعی خواهد بود.
کم کاری تیروئید مادرزادی چیست؟
کم کاری تیروئید مادرزادی زمانی رخ میدهد که غده تیروئید از بدو تولد قادر به تولید مقدار کافی هورمون نباشد. به همین دلیل، عملکرد طبیعی بدن تحت تأثیر قرار میگیرد.
از سوی دیگر، این بیماری یکی از اختلالات نسبتاً شایع در نوزادان محسوب میشود. در اغلب موارد، از طریق تستهای غربالگری نوزادان در همان روزهای ابتدایی زندگی تشخیص داده میشود.
بنابراین تشخیص سریع اهمیت حیاتی دارد، زیرا درمان زود هنگام میتواند از بروز عقب ماندگی ذهنی، اختلال یادگیری و تأخیر رشد جلوگیری کند.
عملکرد هورمون های تیروئید چگونه است؟
هورمون های تیروئید در غده تیروئید که در ناحیه گردن قرار دارد تولید میشوند. این هورمون ها وارد جریان خون شده و بر عملکرد بسیاری از اندام ها تأثیر میگذارند.
در واقع، این هورمون ها نقش مهمی در رشد مغز، سیستم عصبی مرکزی، استخوانها و عضلات دارند. علاوه بر این، در تنظیم دمای بدن و متابولیسم نیز نقش کلیدی ایفا میکنند.
در نتیجه، اگر این هورمونها در بدن وجود نداشته باشند یا به مقدار کافی تولید نشوند، رشد جسمی و ذهنی کودک دچار اختلال خواهد شد.
علت کم کاری تیروئید مادرزادی چیست؟
در بسیاری از موارد، علت اصلی این بیماری اختلال در رشد یا ساختار غده تیروئید است. برای مثال، ممکن است غده تیروئید کوچک باشد، در جای طبیعی خود قرار نداشته باشد یا حتی وجود نداشته باشد.
در چنین شرایطی، تولید هورمون به میزان کافی انجام نمیشود. در نتیجه، بدن کودک با کمبود هورمون مواجه خواهد شد.
با این حال، در برخی موارد نادر، کم کاری تیروئید میتواند گذرا باشد. به عنوان مثال، وجود آنتی بادی های مادر در خون نوزاد یا مصرف برخی دارو ها در دوران بارداری ممکن است باعث این وضعیت شود. خوشبختانه این نوع معمولاً موقتی است و پس از چند هفته یا چند ماه برطرف میشود.
کم کاری تیروئید مادرزادی چگونه تشخیص داده میشود؟
در مرحله اول، غربالگری نوزادان با اندازهگیری هورمون TSH انجام میشود. این هورمون وظیفه تحریک غده تیروئید را بر عهده دارد.
اگر سطح TSH بالا باشد، این موضوع میتواند نشانهای از کم کاری تیروئید باشد. بنابراین در چنین شرایطی، بررسی های تکمیلی ضروری است.
در ادامه، پزشک ممکن است آزمایش های بیشتری مانند سنجش T3 و T4، معاینه بالینی، اسکن تیروئید و بررسی سن استخوانی را درخواست کند. علاوه بر این، در موارد خاص، بررسی آنتی بادی های مادر نیز انجام میشود.
درمان کم کاری تیروئید مادرزادی چیست؟
به محض تأیید تشخیص، درمان باید بدون تأخیر آغاز شود. معمولاً پزشک هورمون تیروئید به نام لووتیروکسین (T4) را تجویز میکند.
از سوی دیگر، میزان دارو باید دقیق و متناسب با نیاز کودک باشد. زیرا هم کمبود و هم مصرف بیش از حد میتواند مشکل ساز باشد.
در نتیجه، پیگیری منظم آزمایش خون برای تنظیم دوز دارو کاملاً ضروری است. در بیشتر موارد، درمان طولانی مدت یا دائمی خواهد بود.
نحوه مصرف داروی تیروئید در نوزادان و کودکان
مصرف در نوزادان
در نوزادان، قرص باید کاملاً له شود. سپس میتوان آن را با مقدار کمی آب، شیر مادر یا شیر خشک فاقد آهن مخلوط کرد. پس از آن، دارو با قطرهچکان به کودک داده میشود.
علاوه بر این، برای اطمینان از دریافت کامل دارو، میتوان مقدار کمی آب نیز پس از آن به کودک داد. نکته مهم این است که دارو نباید با آب داغ مخلوط شود.
مصرف در کودکان بزرگتر
در کودکان نوپا، قرص را میتوان له کرد و با مقدار کمی غذا یا مایع مخلوط نمود. با این حال، بهتر است دارو با کل وعده غذایی ترکیب نشود تا دوز کامل مصرف شود.
در مقابل، میتوان مقدار کمی از غذا را جدا کرده و دارو را فقط با همان مقدار محدود مخلوط کرد. سپس پس از اطمینان از مصرف دارو، باقی غذا داده میشود.
توصیههای مهم به والدین
- دارو باید هر روز در ساعت مشخص مصرف شود.
- در نتیجه، ثبت زمان مصرف دارو میتواند از فراموشی جلوگیری کند.
- اگر یک دوز فراموش شد، نباید بهصورت خودسرانه دوز اضافی مصرف شود.
- علاوه بر این، برخی غذاها و مکملها ممکن است جذب دارو را کاهش دهند.
- اگر کودک علائمی مانند اسهال، بیقراری یا بیخوابی بیش از ۲۴ ساعت داشت، باید با پزشک تماس گرفته شود.
- همچنین توصیه میشود دارو همیشه در دسترس و دارای تاریخ معتبر باشد.
پیگیری درمان
پیگیری منظم یکی از مهمترین بخشهای درمان است. پزشک بهطور دورهای سطح هورمونهای تیروئید را بررسی میکند.
در نتیجه، دوز دارو در صورت نیاز تنظیم خواهد شد. از سوی دیگر، روند رشد جسمی و ذهنی کودک نیز بهطور مداوم ارزیابی میشود.
در برخی موارد، برای بررسی دقیقتر علت بیماری، آزمایشهای تکمیلی مانند تستهای ژنتیکی، اسکن تیروئید و بررسی سن استخوانی انجام میشود.
جمعبندی
کمکاری تیروئید مادرزادی در صورت تشخیص زودهنگام، قابل کنترل و درمان است. بنابراین، غربالگری نوزادان نقش بسیار مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد.
در نهایت، با مصرف منظم دارو و پیگیری پزشکی، اکثر کودکان میتوانند رشد طبیعی و سالمی داشته باشند.
بله، با تشخیص زودهنگام و مصرف منظم دارو، رشد کودک طبیعی خواهد بود.
در بیشتر موارد بله، اما در برخی موارد گذرا ممکن است موقتی باشد.
تأخیر در درمان میتواند بر رشد مغز و هوش کودک تأثیر منفی بگذارد.
در صورت درمان صحیح و بهموقع، بله.
کلمات کلیدی (کلیدواژه ها): کمکاری تیروئید مادرزادی، درمان کمکاری تیروئید نوزاد، TSH نوزاد، غربالگری نوزادان، لووتیروکسین نوزاد، علائم کمکاری تیروئید نوزاد، بیماری تیروئید در نوزادان
۱۱ تیر ۱۳۹۸ | ۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۹