- انجام آزمایشهای ژنتیک و سیتوژنتیک با تجهیزات پیشرفته و استانداردهای روز
- بررسی علل ناباروری، سقط مکرر و اختلالات کروموزومی با دقت بالا
- تشخیص پیش از تولد ناهنجاریهای ژنتیکی و کروموزومی جنین
- بهرهگیری از نرمافزار تخصصی Cytovision برای تحلیل کروموزومی
- شناسایی جهشهای ژنتیکی و بیماریهای ارثی با روشهای مولکولی پیشرفته
- انجام آزمایشهای تشخیصی بیماریهای عفونی و ویروسی
- نگهداری طولانیمدت نمونههای DNA برای بررسیهای تکمیلی
- ارائه خدمات توسط تیم متخصص ژنتیک و سیتوژنتیک
بخش ژنتیک مولکولی
⇒ Molecular Genetics Department ⇐
بخش ژنتیک مولکولی آزمایشگاه پردیس مشهد
بخش ژنتیک مولکولی آزمایشگاه پردیس مشهد از سال ۱۳۷۹ فعالیت خود را آغاز کرده و یکی از تخصصیترین واحدهای آزمایشگاهی در مشهد و استان خراسان رضوی به شمار میرود. در این بخش، انواع آزمایشهای مولکولی و ژنتیکی با روشهای پیشرفته انجام میشود.
خدمات بخش ژنتیک مولکولی در سه گروه دسته بندی میشود:
- تشخیص بیماریهای ژنتیکی ارثی (Inherited Genetic Disorders):
برخی از مهمترین بیماریهای مورد بررسی عبارتاند از:- آتروفی عضلانی نخاعی (SMA)
- دیستروفی عضلانی دوشن (DMD)
- هموفیلی (Hemophilia)
- تالاسمی (Thalassemia)
- CF (فیبروز کیستیک)
- ناشنوایی ارثی
- بیماریهای متابولیک ارثی
- و سایر بیماریهای تکژنی و ارثی
- تشخیص مولکولی سرطانها (Molecular Oncology):
- سرطانهای خون (لوسمی و لنفوم)
- شناسایی ترانسلوکاسیونهای کروموزومی مانند:
- BCR-ABL1 در لوسمی میلوئیدی مزمن (CML) و برخی انواع لوسمی حاد
- PML-RARA در لوسمی پرومیلوسیتی حاد (APL)
- بررسی جهشهای مرتبط با سرطان
- پایش پاسخ به درمان (فارماکوژنتیک)
تشخیص مولکولی عوامل عفونی (Molecular Infectious Diseases):
شناسایی عوامل عفونی و ویروسی در نمونههای خون، ادرار، آمنیون (CSF)، مایع نخاع و دیگر مایعات و بافتهای بدن مانند:- HIV
- HTLV-1
- HBV
- HCV
- HPV
- CMV
- EBV
- SARS-CoV-2
- Covid 19
- STD
- HSV
- TB
- Paro Virus
در بخش ژنتیک مولکولی پردیس، آزمایشهایی با روشهای متنوع از جمله:
ARMS-PCR
RFLP-PCR
FLASH PCR
Real-Time PCR
Nested-PCR
Gap-PCR
QF-PCR
MLPA
Sanger Sequencing
Whole Exome Sequencing (بررسی جهش در ۲۲۰۰۰ ژن)
NIPT fetal cell free DNA (دقت تشخیص ۹۹% برای سندروم های شایع مانند سندروم داون)(۹۸% دقت تعیین جنسیت)
انجام میشود. این بخش در تشخیص بیماریهای ژنتیکی، شناسایی جهشها، غربالگری جنین و تشخیص بیماریهای عفونی و ویروسی نقش مهمی دارد.
نمونههای قابل پذیرش در بخش ژنتیک مولکولی
در این بخش، نمونههای مختلفی شامل:
خون
سرم و پلاسما
مغز استخوان
مایع آمنیون
نمونه CVS
CSF (مایع مغزی نخاعی)
مایعات بدن مانند مایع پلور، مایع زجاجیه، نمونههای برونشیال و ادرار
پذیرش و بررسی میشوند.
نگهداری و بایگانی نمونهها
بسته به نوع آزمایش، نمونهها از ۱ تا ۶ ماه نگهداری میشوند. همچنین برای خانوادههایی که سابقه بیماریهای ژنتیکی دارند، DNA افراد مبتلا برای سالها بایگانی میشود تا در صورت نیاز، امکان بررسی مجدد وجود داشته باشد.
بخش سیتوژنتیک
⇒ Cytogenetics Department ⇐
بخش سیتوژنتیک آزمایشگاه پردیس مشهد
بخش سیتوژنتیک آزمایشگاه پردیس مشهد یکی از تخصصیترین واحدهای تشخیصی در استان خراسان رضوی است که به طور ویژه در زمینه تشخیص ناهنجاریهای کروموزومی، ناباروری، سقطهای مکرر و ابهام جنسی فعالیت میکند.
آزمایشهای تخصصی سیتوژنتیک
در این بخش، آزمایشهای پیشرفته و دقیق جهت بررسی و تشخیص ناهنجاریهای کروموزومی ارائه میشود.
به طور خاص:
بررسی ناهنجاریهای تعدادی و ساختاری کروموزومها با روش کاریوتایپ برای تشخیص بیماریهایی مانند عقبماندگی ذهنی.
همچنین، تشخیص سریع آنوپلوئیدیهای شایع کروموزومهای ۲۱، ۱۸، ۱۳، X و Y با روش QF-PCR انجام میشود.
تجهیزات پیشرفته و تیم تخصصی
در بخش سیتوژنتیک، از میکروسکوپ فلوئورسنت مجهز به نرمافزار Cytovision استفاده میشود که امکان بررسی دقیق کروموزومها را فراهم میکند.
علاوه بر این، تیم این بخش شامل کارشناسان ژنتیک و سیتوژنتیک با مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد است که با دقت بالا و بر اساس استانداردهای روز فعالیت میکنند.
خدمات سیتوژنتیک در آزمایشگاه پردیس مشهد
- کاریوتایپ (Karyotype) (خون، جنین، مغز استخوان)
- QF-PCR
- بررسی ناباروری
- بررسی سقط مکرر
- بررسی ابهام جنسی
- تشخیص ناهنجاریهای کروموزومی
بخش سیتوژنتیک، خدمات خود را در دو حوزه اصلی ارائه میکند:
در سیتوژنتیک کلاسیک، کروموزومها با روش کاریوتایپ بررسی میشوند. این روش برای تشخیص ناهنجاریهای تعدادی و ساختاری کروموزومها، بررسی ناباروری، سقط مکرر و برخی بیماریهای ژنتیکی کاربرد دارد.
- کاریوتایپ:
- خون
- جنین
- مغز استخوان
در سیتوژنتیک مولکولی، با استفاده از روشهای پیشرفتهای مانند QF-PCR و سایر تکنیکهای مولکولی، تغییرات کروموزومی و ژنتیکی با دقت بیشتری شناسایی میشوند. این روشها امکان تشخیص سریعتر و حساستر برخی ناهنجاریهای ژنتیکی را فراهم میکنند.
⇓ FISH ⇓
آزمایش FISH چیست؟
آزمایش FISH (Fluorescence In Situ Hybridization) یا هیبریداسیون فلورسانس درجا یکی از روشهای پیشرفته سیتوژنتیک مولکولی است که برای شناسایی ناهنجاریهای کروموزومی و تغییرات ژنتیکی به کار میرود. این آزمایش با استفاده از پروبهای فلورسنت، نواحی خاصی از DNA و کروموزومها را بررسی کرده و در تشخیص اختلالات ژنتیکی، ناهنجاریهای جنینی، ناباروری، سقط مکرر و برخی سرطانها کاربرد گستردهای دارد.
انواع رایج آزمایش FISH
- Aneuploidy FISH
- بررسی تعداد کروموزومها
- تشخیص تریزومی ۲۱ (سندرم داون)، ۱۸، ۱۳ و اختلالات کروموزومهای جنسی
(برای مشاهده تصویر، کلیک کنید)
- Prenatal FISH
- تشخیص سریع ناهنجاریهای کروموزومی جنین
- روی نمونه آمنیوسنتز یا CVS
- Postnatal FISH
- بررسی ناهنجاریهای کروموزومی در کودکان و بزرگسالان
- Cancer FISH
- تشخیص تغییرات ژنتیکی مرتبط با سرطانها و لوسمیها
مانند HER2/neu FISH (برای مشاهده تصویر، کلیک کنید)
- تشخیص تغییرات ژنتیکی مرتبط با سرطانها و لوسمیها
- Microdeletion FISH
- تشخیص ریزحذفهای کروموزومی
- مانند سندرم DiGeorge و Williams
- Subtelomeric FISH
- بررسی نواحی انتهایی کروموزومها
- کاربرد در عقبماندگی ذهنی و ناهنجاریهای مادرزادی
- Chromosomal Breakage FISH
- بررسی شکستگی یا جابهجایی کروموزومها در برخی سرطانها
- Dual Fusion FISH
- تشخیص ترانسلوکاسیونهای کروموزومی خاص
⇓ Array CGH ⇓
Array CGH (Array Comparative Genomic Hybridization) یا هیبریداسیون مقایسهای ژنومی مبتنی بر آرایه، یکی از روشهای پیشرفته سیتوژنتیک مولکولی است که برای بررسی تغییرات تعداد کپی ژنها و کروموزومها (Copy Number Variants یا CNVs) در سراسر ژنوم به کار میرود.
این آزمایش قادر است حذف (Deletion) و تکرار (Duplication) قطعات کروموزومی را با دقتی بسیار بیشتر از کاریوتایپ (Karyotype) شناسایی کند و به همین دلیل، یکی از روشهای مهم در تشخیص بسیاری از اختلالات ژنتیکی محسوب میشود.
کاربردهای آزمایش Array CGH
این روش در بررسی طیف گستردهای از اختلالات ژنتیکی کاربرد دارد. مهمترین موارد استفاده از آزمایش Array CGH عبارتاند از:
- بررسی ناهنجاریهای مادرزادی
- ارزیابی تأخیر تکاملی در کودکان
- بررسی ناتوانی ذهنی با علت ناشناخته
- کمک به ارزیابی اختلالات طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder)
- بررسی برخی موارد سقط مکرر
- ارزیابی ناهنجاریهای جنینی
- تشخیص سندرمهای ناشی از حذف یا تکرار قطعات کروموزومی
مزایای آزمایش Array CGH
استفاده از فناوری Array CGH مزایای متعددی نسبت به روشهای کلاسیک سیتوژنتیک دارد، از جمله:
- قدرت تفکیک بسیار بالا (در حد کیلوباز و بسته به نوع آرایه)
- بررسی همزمان کل ژنوم در یک آزمایش
- شناسایی تغییرات تعداد کپی (CNVs) که در کاریوتایپ معمولی قابل مشاهده نیستند
- افزایش دقت در تشخیص بسیاری از اختلالات ژنتیکی
محدودیتهای آزمایش Array CGH
با وجود دقت بالای این روش، آزمایش Array CGH محدودیتهایی نیز دارد که باید هنگام تفسیر نتایج در نظر گرفته شوند:
- جابهجاییهای متعادل (Balanced Translocations) را تشخیص نمیدهد.
- وارونگیهای کروموزومی (Inversions) قابل شناسایی نیستند.
- جهشهای نقطهای (Single Nucleotide Variants یا SNVs) را شناسایی نمیکند.
- معمولاً توانایی تشخیص تریپلوئیدی (Triploidy) را ندارد.
- موزائیسم با درصد پایین (Low-Level Mosaicism) ممکن است توسط این روش شناسایی نشود.
⇓ تجهیزات موجود در این بخش ⇓
| ردیف | عنوان | تعداد |
|---|---|---|
| 1 | Real Time DT Lite | 1 |
| 2 | TIANLONG Real Time PCR | 2 |
| 3 | Thermal Cycler Techne | 1 |
| 4 | Kyratec PCR | 1 |
| 5 | MIC PCR | 1 |
| 6 | Horizontal Electrophoresis (Labnet) | 1 |
| 7 | Horizontal Electrophoresis System | 1 |
| 8 | Cytohumid | 2 |
| 9 | Flash | 1 |
| 10 | Inverted Microscope | 2 |
| 11 | Olympus Light Microscope | 2 |
| 12 | Hettich Refrigerated Microcentrifuge | 1 |
| 13 | ATP Refrigerated Microcentrifuge | 1 |
| ردیف | عنوان | تعداد |
|---|---|---|
| 14 | Microcentrifuge | 1 |
| 15 | Class II Laminar Flow Hood | 1 |
| 16 | Laminar Flow Hood Class II (PGD) | 1 |
| 17 | Hybridization System | 2 |
| 18 | Automated Tianlong Extraction System | 1 |
| 19 | Thermo Block / Qiagen Thermo Block | 2 |
| 20 | INNO NanoDrop | 1 |
| 21 | Autoclave | 1 |
| 22 | Genetic Analyzer | 2 |
| 23 | Gel Documentation System | 2 |
| 24 | Shaker / Rotomix | 2 |
| 25 | Light Microscope (Smear) | 1 |




