سدیم عمده‌ترین کاتیون فضای خارج سلولی بوده و سطح سرمی آن حدود 140mEq/L می‌باشد. بنابراین نمک‌های سدیم عمده‌ترین عامل تعیین کننده اسمولالیته فضای خارجی سلولی هستند. محتوای سدیم خون نتیجه تعادل بین سدیم دریافتی از رژیم غذایی و دفع کلیوی سدیم است. عوامل زیادی مسئول تثبیت میزان سدیم هستند. برای مثال آلدوسترون با کاهش دادن دفع کلیوی باعث ذخیره شدن سدیم می‌شود. هورمون ناتریورتیک یا فاکتور ثالثیه (third factor) دفع کلیوی سدیم را افزایش می‌دهد. هورمون ضد ادراری (ADH) که باز جذب آب در توبولهای دیستال کلیه را کنترل می کند نیز بر سطوح سرمی سدیم اثر می‌گذارد. بطور فیزیولوژیک، آب و سدیم ارتباط بسیار نزدیکی با هم دارند. چنانچه آب آزاد بدن افزایش یابد، سدیم سرم رقیق شده و غلظت آن کاهش می‌یابد. کلیه با ذخیره کردن سدیم و دفع آب، این پدیده را جبران می‌کند. اگر آب آزاد بدن کاهش یافته باشد، غلظت سدیم سرم افزایش خواهد یافت و پاسخ جبرانی کلیه به صورت ذخیره کردن آب آزاد است.
- علل افزایش: افزایش دریافت از طریق رژیم غذایی، سندروم کوشینگ، هیپرآلدوسترونیسم، سوختگی‌های حرارتی وسیع، دیابت بی مزه
- علل کاهش: کمبود سدیم در رژیم غذایی، بیماری آدیسون، اسهال، نارسایی مزمن کلیه، ADH
علل درخواست آزمایش چیست ؟
این آزمایش برای بررسی تعادل آب و الکترولیت‌‌های بدن و ارزیابی عملکرد کلیه و هورمون‌‌های تنظیم کننده سدیم درخواست می‌شود. مهم‌ترین موارد درخواست شامل:
- علائم کمبود یا افزایش سدیم خون (هیپو/هیپرناترمی)
- بررسی کم آبی یا افزایش آب بدن
- ارزیابی بیماری های کلیوی و اختلالات هورمونی مثل ADH، آلدوسترون
- پایش بیمارانی که مایعات وریدی یا داروهای مؤثر بر سدیم دریافت می‌کنند
- بررسی شرایطی مثل اسهال، استفراغ، سوختگی و ادم ها
نمونه مورد نیاز چیست ؟
سرم حاصل از خون وریدی
شرایط انجام آزمایش چیست ؟
نیاز به ناشتایی ندارد.
محدوده طبیعی (نرمال رنج)
اطفال کمتر از ۲ ماه: ۱۳۲ – ۱۴۷ mEq/L
اطفال ۲ تا ۱۲ ماه: ۱۲۹ – ۱۴۳ mEq/L
کودکان و بزرگسالان: ۱۳۵ – ۱۴۵ mEq/L
نکته: محدوده طبیعی آزمایش‌ها ممکن است بر اساس روش انجام آزمایش متفاوت باشد. محدوده ذکرشده مربوط به روش‌های مورد استفاده در آزمایشگاه پردیس است.
۱۸ شهریور ۱۴۰۵ | ۹ سپتامبر ۲۰۲۶
منبع: Mosby's diagnostic and laboratory test reference.16 thed, c2023