ابوالحسن علیاکبر دهخدا یکی از پرکارترین و بزرگترین شخصیتهای علمی و ادبی ایران است. او علاوه بر فعالیتهای ادبی و علمی، در حوزههای سیاسی نیز فعال بود و در دوران پر تلاطم استبداد صغیر و جنگ جهانی اول نقش مؤثری در جنبشهای سیاسی ایران و اروپا ایفا کرد. مقالات او با عنوان «چرند و پرند» در روزنامه مشهور صوراسرافیل منتشر شد و تأثیر زیادی بر فضای روشنفکری ایران داشت.
پس از تجربههای سیاسی و اجتماعی، دهخدا تصمیم گرفت که یک لغتنامه جامع و بینظیر برای زبان فارسی تهیه کند. او بیش از چهل سال از زندگی خود را هر روز صرف کار روی واژهنامه کرد و تنها دو روز به دلیل فوت مادر و دو روز دیگر به علت بیماری سخت از کار بازماند. این تلاش بیوقفه نشاندهنده اراده، صبر و عشق او به زبان و فرهنگ ایران است.
لغتنامه دهخدا در نهایت توسط شاگردان و همکارانش تکمیل شد و در سال ۱۳۵۹ شمسی به پایان رسید. دهخدا در توصیف اثر سترگ خود گفته است:
“حاصل یک عمر نیست، حاصل عمرها است.”
آثار دهخدا نه تنها در حوزه ادبیات و زبان فارسی اهمیت دارند، بلکه به عنوان منبعی معتبر برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقمندان فرهنگ و تاریخ ایران مورد استفاده قرار میگیرند. زندگی و آثار او الهامبخش نسلهای بعدی نویسندگان، زبانشناسان و پژوهشگران ایرانی بوده و هست.
💡 نکته: دهخدا نماد فرهنگ و زبان ایران و یک مرجع ملی در ایران است. فعالیتهای او در روزنامهها، مجلات و مراکز علمی تهران و اروپا انجام شد و تأثیر عمیقی بر ادبیات و پژوهشهای زبان فارسی گذاشت.
۰۹ اسفند ۱۴۰۲ | ۲۰۲۴/۰۲/۲۹