آزمایش اندازه گیری سطح ویتامین D چیست ؟

ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است و به دو شکل اصلی ویتامین D2 (ارگوکلسیفرول) و ویتامین D3 (کوله‌کلسیفرول) وجود دارد. ویتامین D2 از طریق منابع غذایی تأمین می‌شود. تنها ماهی به‌طور طبیعی سرشار از ویتامین D است و در کشورهای صنعتی، بخش عمده ویتامین D2 از مواد غذایی غنی‌شده مانند شیر، غلات صبحانه و همچنین مکمل‌ها دریافت می‌شود. در مقابل، ویتامین D3 در پوست و در هنگام قرارگیری در معرض نور خورشید تولید می‌گردد. بررسی سطح ویتامین D به‌ویژه در زنان یائسه اهمیت زیادی دارد، زیرا این ویتامین برای جذب کلسیم ضروری است.

پس از تولید ویتامین D در پوست یا دریافت آن از طریق غذا، در کبد و کلیه‌ها به ۱,۲۵-دی‌هیدروکسی ویتامین D تبدیل می‌شود که شکل فعال فیزیولوژیک این ویتامین است. سپس این فرم فعال وارد جریان خون شده و با افزایش جذب کلسیم و فسفر در روده و تقویت بازجذب کلسیم در کلیه‌ها، سطح این مواد معدنی را تنظیم می‌کند. این فرایند برای رشد و بازسازی استخوان‌ها ضروری است. ویتامین D همچنین باعث مهار ترشح هورمون پاراتیروئید از غده پاراتیروئید می‌شود.

کمبود ویتامین D می‌تواند ناشی از دریافت ناکافی غذایی، کمبود نور خورشید، اختلالات سوءجذب، بیماری‌های کبدی یا کلیوی و برخی اختلالات متابولیک ارثی باشد. این کمبود موجب اختلال در معدنی شدن استخوان و بروز بیماری‌های ناشی از نرم شدن استخوان می‌شود.

برای ارزیابی وضعیت ویتامین D، سطح آن در خون اندازه‌گیری می‌شود. در این آزمایش معمولاً مقادیر ویتامین D2 و D3 به‌طور جداگانه سنجیده شده و مجموع آن‌ها به‌عنوان سطح کل ۲۵-هیدروکسی ویتامین D گزارش می‌شود. درمان کمبود براساس سطح کل ۲۵-هیدروکسی ویتامین D تعیین می‌شود. همچنین اندازه‌گیری ۱,۲۵-دی‌هیدروکسی ویتامین D که متابولیت فعال ویتامین D است، در بیمارانی که علائم کمبود دارند اما سطح کل ویتامین D طبیعی است، می‌تواند کمک‌کننده باشد.